Бірге тәуелділік: неғұрлым қатты құтқарсаңыз, соғұрлым нашар болады

Өзіңізді тануға оңай формула бар: «оған жақсы болса — маған да жақсы». Бүгінгі көңіл-күйіңіз оның сау-сау еместігіне байланысты. Жоспарларыңыз оның срыв жасайтын-жасамайтынына байланысты. Ал өзіңіздің не қалайтыныңыз — енді сізде жоқ ақпарат.

Бұл — бірге тәуелділік: басқа адамның өміріне сіңіп кету сонша күшті болғаны, өзіңізбен, өз сезіміңізбен, шекараңызбен және қажеттілігіңізбен байланысыңыз үзілген. Бұл махаббат емес. Махаббат шекараны құрметтейді. Мұнда қорқыныш, бақылау және екіншісінің ішінде еру бар.

Мұнда кім тап болады

Әлсіздер емес. Керісінше — күшті, жауапты, бәрін көтеріп үйренгендер. Таныс ойлар: «мен оны құтқаруым керек», «менсіз ол жоғалады», «менің құндылығым — керек болуымда». Одан кейін ұйқысыздық, қысым, көз жасы, ұят және үйде не болып жатқанын ешкімге айтпау.

Құтқару неге екеуіңізге де қарсы жұмыс істейді

Қарызын төлеген, бастығына қоңырау шалған, туыстарға сылтау ойлап тапқан сайын — сіз махаббатпен одан салдарды тартып аласыз. Ал салдарсыз аурудың өзгеруге себебі жоқ. Ол былай қорытады: бәрі реттеледі, ол шешеді.

Бақылау да жұмыс істемейді. Төгіп тастау, ақшаны жасыру, телефонды тексеру — ол жол табады, ал сіз жанып кетесіз. Қамқорлық пен құтқарудың айырмашылығы қарапайым: қамқорлық — өзіңіз және қарым-қатынас үшін істейтініңіз; құтқару — оның орнына істейтініңіз.

Қазір сізде кім сөйлеп тұр

Пайдалы схема. Кез келген әңгімеде адам үш күйдің бірінде болады.

Сыншыл Ата-ана — «сен тиіссің», «тағы ішіп келдің», «бізді неге жеткізгеніңді көр». Баға мен талап.

Бала — реніш, көз жасы, қорқыныш, орындалмайтын «кетемін» деген қоқан-лоққы.

Ересек — фактілерге сабырлы қарау және өзі туралы сөйлеу.

Тәуелді адаммен әңгімелердің барлығы дерлік алғашқы екеуінен басталып, бірдей аяқталады: жанжал, сарт еткен есік, ештеңе өзгермеді. Оның үстіне ол да жауап ретінде не ақталатын балаға, не ырылдаған ата-анаға айналады.

Келесі жолы ұрыстың ортасында өзіңізді тексеріңіз: менде қазір кім сөйлеп тұр? Егер сыншы немесе ренжіген бала болса, әңгіменің пайдасы жоқ — кейінге қалдырыңыз. Тек ересек күйден және ол сау кезде сөйлесу мағыналы.

Практикада бұл былай көрінеді. «Тағы бәрін ішіп қойдың, саған отбасының бәрібір» дегеннің орнына — «сен қоңырауға жауап бермегенде мен түні бойы ұйықтамай қорқамын». Біріншісі кінәлау, оған қорғанумен жауап береді. Екіншісі — сіз туралы факт, онымен таласатын ештеңе жоқ.

Не істеуге болады

Оны емдей алмайтыныңызды мойындаңыз. Тәуелділік — ауру: сіз оның себебі де, дәрісі де емессіз.

Жасыруды тоқтатыңыз. Ол үшін өтірік айтпаңыз, қарызын төлемеңіз, мәселелерін реттемеңіз.

Орындай алатын шекараларды қойыңыз. «Үйде ішсең, мен әпкеме кетемін» — тек шынымен кететін болсаңыз. Орындалмаған шекара оған сіздің сөзіңіздің құны жоқ екенін үйретеді.

Көмекті ұсыныңыз, мәжбүрлемеңіз. Дайын болғанда қайда баруға болатынын айтыңыз. Шешім бәрібір онда қалады, және ең ауыры да осы.

Өз өміріңізді қайтару

Бұл өзімшілдік те, оған қол сілтеу де емес. Жанып кеткен адам ешкімге көмектесе алмайды.

Кішкентайдан бастап, аяғына жеткізіңіз: орындалған бір ұсақ іс өзіңізге деген сенімді үлкен жоспарлардан жақсы қалпына келтіреді. Уақытында ұйықтау. Жарты жыл кейінге қалдырған тексеруге бару. Аптасына бір кеш — тек сізге тиесілі.

Мұндағы өзін жақсы көру — еркелету де, ақтау да емес. Бұл өзіңе қамқорлық, құрмет, адалдық және жауапкершілік. Бірге тәуелділерде бұл әдетте тәуелділердегідей сынған.

Қайда бару керек

Ал-Анон — алкогольге тәуелділердің жақындарына. Нар-Анон — нашақорлардың жақындарына. CoDA — өзінен осы үлгіні танитындарға. Тегін, анонимді, онлайн кездесулері бар.

Көпшілігі «оны қалай құтқарамын» деген сұрақпен келеді де, жылдар ішінде алғаш рет дәл сол өмірді сүріп жатқан адамдардың арасында болғандықтан қалады.

Қауіп болса

Сіз немесе балаларыңыз үшін қауіпті болса, қауіпсіздік бәрінен жоғары. Полиция, туыстарға кету, дағдарыс орталығы. Махаббат зорлыққа төзуді міндеттемейді.

Ол дайын болса, оған «Только сегодня» қосымшасын көрсетіңіз: күн санағышы, құштарлық күнделігі, тәлімгер. Сезім күнделігі сізге де керек.