Ойынға тәуелділік: компьютерді тартып алу неге жағдайды нашарлатады

Ата-аналардың ең жиі қателігі — соңғы қадамнан бастау. Приставканы алу, интернетті өшіру, жүйелік блокты шығару. Содан кейін неге бәрі нашарлағанына таңғалу: айқай, өтірік, түнде телефон арқылы жасырын ойнау.

Себебі — адам бірден өзгермейді. Ол сатылардан өтеді, ал бір сатының құралдары екіншісінде жұмыс істемейді.

Білуге тұрарлық бес саты

Ниетке дейінгі саты. Адам мәселені көрмейді немесе өзгертпекші емес. Жартысына жуығы мәселенің бар екенін мүлдем жоққа шығарады.

Ниет. Мәселені мойындады, ойланып жүр.

Дайындық. Шешті және дайындалып жатыр.

Әрекет. Мінез-құлқын өзгертеді.

Ұстап тұру. Өзгерісті сақтайды. Және бәрі ұмытатын алтыншысы бар — рецидив.

Мұны білу не үшін керек: ниетке дейінгі сатыдағы адамға әрекет сатысының құралдарын беру өзгеріс емес, соғыс тудырады. Тартып алынған приставка — әрекет сатысының құралы.

Кері жағы да дұрыс. «Жарты жыл ойланып, ештеңе бастамағаны» үшін өзін кінәлау — картаны дұрыс оқымау. Ойлану — жалқаулық емес, міндетті саты.

Шекара қайда

Хобби — қанша ойнайтынын өзің шешкенде. Тәуелділік — ойын сенің орныңа шешкенде. Шыншыл тексеру: тоқтауды жоспарлайсың, бірақ тоқтай алмайсың; ойынсыз ашушаң немесе бос сезінесің; сағаттар туралы өтірік айтасың; бұрын ұнаған нәрселерді тастадың; ұйқы, оқу немесе жұмыс зардап шегеді, бірақ бұл тоқтатпайды; басқаға керек ақша ойынға кетеді.

Бір тармақ — әлі ештеңе емес. Бірнешеуі, әрі бір айдан ұзақ — бұл әңгіме.

Ойын шын мәнінде не беріп тұр

Қазіргі ойындар ұстап тұру үшін жасалған: күнделікті сыйлықтар, серия, лутбокс, рейтинг, күтіп отырған команда. Қарапайым өмір мұндай қайтарым жылдамдығымен бәсекелесе алмайды.

Бірақ мінез-құлықтың астындағы қажеттілікке қараңыз. Адамның базалық қажеттіліктері бар: өзіне ұқсастарға тиесілілік, қауіпсіздік, мойындалу, махаббат. Олар табиғи, оларда жаман ештеңе жоқ. Ал оларды жабу тәсілі қисық болуы мүмкін. Ойын көбіне сондай тәсіл: онда сен білікті боласың, командаға керексің, жетістігің көрінеді. Ойынды алып тастасаң, қажеттіліктер қалады, ал жабатын ештеңе болмайды.

Сондықтан «жай ғана тартып алу» жұмыс істемейді. Жұмыс істейтіні — қажеттілікке басқа шығу жолын беру.

Егер бұл сіз болсаңыз

Бір апта бақылаудан бастаңыз. Сағаттарды ғана емес, отырар алдындағы күйіңізді де жазыңыз. Зеріктіңіз бе? Мазасызданасыз ба? Ұрыстан кейін бе? Аптадан кейін сізде «мен көп ойнаймын» емес, нақты сурет болады.

Содан кейін кедергі қойыңыз: телефоннан өшіру, аккаунттан шығу, картаны алып тастау, приставканы жатын бөлмеден шығару. Импульс пен қосу арасындағы әрбір қосымша қадам — ойлануға ұтып алынған секунд.

Және бос орынды немен толтыратыныңызды шешіңіз. Ойынды алып, орнына ештеңе қоймасаңыз, бос уақыт қалады, ал бос уақыт — құштарлықтың отыны. Кішкентай мақсат алып, аяғына жеткен дұрыс: орындалған ұсақ іс өзіне деген сенімді «дүйсенбіден бастап бүкіл өмірді өзгертемін» дегеннен әлдеқайда жақсы қалпына келтіреді.

Егер балаңыз ойнаса

Алдымен сатыны анықтаңыз. Ол мұны мәселе деп санамаса, жоспар мен уәде талап етудің пайдасы жоқ. Онда тек қысымсыз әңгіме жұмыс істейді: ойын саған не береді, онда не жақсы. Тыңдау, бөліп жібермей, көзді аспанға қаратпай.

«Мүмкін, мен шынымен түнді жоғалтатын шығармын» дегені шықса — бұл екінші саты, енді ол не қалайтынын талқылауға болады.

Ережелерді бірге белгілеңіз. Жоғарыдан түсірілген ереже басып алынған аумақ ретінде қабылданады, жауабы — партизан соғысы.

Және өмірінің қалған бөлігіне қараңыз: буллинг, жалғыздық, қысым, үйде не болып жатыр. Ойын көбіне себеп емес, баспана.

Қолдау

ITAA — интернет пен технологияға тәуелділердің халықаралық қауымдастығы, он екі қадам бойынша тегін онлайн жиналыстар өткізеді. Егер ойын мазасыздықты немесе күйзелісті жасырып тұрса, тәуелділікті түсінетін психолог қажет.

Ойынсыз күндерді санау, құштарлық алдында не болатынын байқау және сөйлесу — «Только сегодня» қосымшасында. Тегін және анонимді.